De marktkaart begint bij de bestaande basis
De naam van één mortel zegt nog niet of een vloeropbouw past. Eerst moet bekend zijn welke laag constructief draagt, welke laag alleen uitvult of isoleert en welke laag de eindvloer gaat dragen. Bij renovatie kunnen bovendien meerdere onbekende lagen boven op elkaar liggen.
VMG deelt de markt daarom eerst in naar ondergrond en functie. Daarna pas worden producten en merken vergeleken.
- massieve of prefab betonnen draagvloeren;
- bestaande cementgebonden of calciumsulfaatgebonden dekvloeren;
- schuimbeton, lichtbeton en andere lichte minerale uitvullagen;
- EPS-gebonden uitvulmortels en isolerende mortels;
- houten balklagen, plankenvloeren, plaatvloeren en CLT;
- bestaande tegels, terrazzo, natuursteen of gietasfalt;
- gemengde renovatieondergronden met reparaties, lijmresten of hoogteverschillen.
Beton en bestaande minerale vloeren
Bij beton, cementdekvloeren en calciumsulfaatvloeren worden niet alleen vlakheid en zichtbare schade bekeken. Ook scheuren en voegen, oppervlaktesterkte, vervuiling, zuiging, vocht, ouderdom en de verbinding met onderliggende lagen bepalen of een volgende laag kan hechten.
Een bestaande tegel- of terrazzovloer kan soms onderdeel van de nieuwe opbouw blijven, maar alleen wanneer hechting, draagkracht, beweging, vervuiling en beschikbare hoogte passen bij het gekozen systeem. Behouden is geen standaardregel en verwijderen evenmin.
Schuimbeton, EPS-mortel en lichte uitvullagen
Schuimbeton en EPS-mortel worden vaak gebruikt om volume te vullen, leidingen op te nemen, gewicht te beperken of thermisch te isoleren. Het zijn verzameltermen: samenstelling, dichtheid, druksterkte, laagdikte, drooggedrag en systeemopbouw verschillen per product en toepassing.
Zo'n lichte laag is niet automatisch geschikt als directe ondergrond voor PVC, tegels of een andere eindvloer. Vaak is een lastverdelende dekvloer, droge plaat of productspecifieke tussenlaag nodig. Of die laag hechtend, niet-hechtend of zwevend wordt uitgevoerd, volgt uit het geteste systeem en de projectsituatie.
- controleer het exacte product, de verklaarde functie en de gemeten of opgegeven dichtheid;
- leg vast welke belastingen en puntlasten de complete opbouw moet dragen;
- controleer leidingen, verdichting, vlakheid, randdetails, droging en eventuele scheidingslaag;
- laat de volgende laag aansluiten op de voorschriften van zowel de lichte onderlaag als het afwerksysteem.
Hout, CLT en droge vloeropbouwen
Een houten balklaag of CLT-vloer gedraagt zich anders dan een zware betonnen vloer. Stijfheid, doorbuiging, verbindingen, vocht, ventilatie, brand- en geluideisen en de beschikbare gewichtsreserve moeten vóór de afbouw worden beoordeeld.
Droge vloerelementen, egalisatiekorrels, plaatmaterialen, lichte uitvullagen of een ontkoppelde natte opbouw kunnen mogelijkheden bieden. De keuze hangt af van de constructie en de geteste combinatie; een akoestische waarde die op beton is gemeten mag niet automatisch op een houten vloer worden geplakt.
Voorbehandeling is onderdeel van het systeem
Voorbehandeling is geen standaardlaag die op iedere vloer hetzelfde wordt uitgevoerd. De ondergrond kan moeten worden gereinigd, geschuurd, gefreesd, gestraald, gerepareerd, versterkt, geëgaliseerd of juist met een scheidingslaag worden ontkoppeld. De gekozen primer of hechtbrug moet bij het bindmiddel, de zuiging en de volgende laag horen.
Scheuren dichtzetten maakt een bewegende constructie niet vanzelf stabiel. Ook een primer herstelt geen zwakke ondergrond. Eerst wordt de oorzaak en functie beoordeeld, daarna volgt de productspecifieke behandeling.
- materiaal en laagopbouw vaststellen;
- losse delen, vervuiling, lijmresten en huidlagen beoordelen;
- vlakheid, scheuren, voegen, sterkte en draagvermogen controleren;
- vocht en bouwklimaat met een passende methode vastleggen;
- reparatie, primer, hechtbrug, damprem, scheidingslaag of ontkoppeling als één systeem kiezen;
- voor vloeibare mortels vooraf controleren of de ondergrond en aansluitingen vloeistofdicht zijn.
Dunne vloeropbouw is geen verkleinde standaardvloer
Bij weinig hoogte kan de markt onder meer dunne egalisatie- en renovatiemortels, vezelversterkte systemen, droge vloerelementen, laagprofiel-vloerverwarming, ingefreesde leidingen en speciale snelle dekvloermortels bieden. Ieder systeem heeft een eigen toepassingsgebied en minimale eisen.
Een opgegeven laagdikte uit een productblad geldt niet automatisch voor iedere belasting of ondergrond. Reken ook primer, plaat, lijm, leiding, egalisatie en eindvloer mee en controleer deuren, trappen en overgangen. Bij vloerverwarming moeten bovendien warmteweerstand, vermogen, regeling en ingebruikname als geheel worden beoordeeld.
Belangrijkste systeemfamilies die op de markt voorkomen
Onderstaande indeling is een levende marktkaart, geen boodschappenlijst en geen automatische goedkeuring. Binnen iedere familie bestaan verschillende fabrikanten, bindmiddelen, sterkteklassen en testcombinaties.
- hechtende cement- of gietdekvloeren op een voorbereide minerale basis;
- niet-hechtende dekvloeren op een scheidingslaag;
- zwevende dekvloeren op thermische of akoestische isolatie;
- cementgebonden en calciumsulfaatgebonden vloeidekvloeren;
- schuimbeton- of EPS-mortelopbouwen met een passende lastverdelende vervolgvloer;
- droge dekvloeren met gipsvezel-, cement- of andere systeemplaten;
- dunne, vezelversterkte egalisatie- en renovatiemortels;
- snelle en krimparme mortels voor tijdkritische renovatie;
- laagprofiel-, noppenplaat- en droogbouwsystemen voor vloerverwarming;
- ingefreesde verwarmingsleidingen met een voorgeschreven vul- en egalisatiesysteem;
- ontkoppelings-, dampremmende en akoestische tussensystemen;
- harsgebonden reparatie- of mortelsystemen voor specifieke ondergronden en belastingen.
Combineerbaarheid wordt laag voor laag beoordeeld
Een vloeropbouw is pas zo betrouwbaar als de overgang die het minst goed is onderbouwd. Daarom beoordeelt VMG niet alleen een productnaam of een compleet pakket, maar iedere aansluiting afzonderlijk: draagvloer naar uitvulling, uitvulling naar isolatie of verwarming, verwarming naar dekvloer, dekvloer naar voorbehandeling en voorbehandeling naar eindvloer.
Bij iedere overgang wordt één van vier statussen gebruikt. De status is een technische tussenstand en geen garantie: een wijziging van product, laagdikte, ondergrond of gebruik kan een nieuwe beoordeling nodig maken.
- Aantoonbaar combineerbaar: de combinatie valt binnen actuele fabrikantdocumentatie, een getest productsysteem of een andere toepasselijke technische onderbouwing, en de projectsituatie voldoet aan de beschreven voorwaarden.
- Combineerbaar onder voorwaarden: toepassing kan passend zijn, maar alleen na expliciete controles of projectvoorwaarden, bijvoorbeeld een vochtmeting, minimale sterkte, maximale veldmaat, voorgeschreven droogtijd of beperkt gebruik.
- Tussenlaag of maatregel nodig: de lagen kunnen niet verantwoord direct op elkaar; er is bijvoorbeeld een primer, hechtbrug, scheidingslaag, lastverdelende plaat, ontkoppeling, damprem, wapening of reparatie nodig die zelf onderdeel van de controle wordt.
- Niet aangetoond, niet adviseren: de beschikbare documentatie ondersteunt de combinatie niet, spreekt elkaar tegen of past niet bij de vastgestelde situatie. VMG presenteert de combinatie dan niet als oplossing totdat een bevoegde adviseur of fabrikant haar projectspecifiek heeft onderbouwd.
Welke gegevens bepalen de combinatiestatus?
Dezelfde twee materialen kunnen in het ene project wel en in het andere project niet verantwoord samengaan. De beoordeling vermeldt daarom waarop zij is gebaseerd en welke gegevens nog ontbreken. Alleen zeggen dat producten 'compatibel' zijn is onvoldoende.
- het exacte productsysteem, bindmiddel en de voorgeschreven producten uit dezelfde of aantoonbaar passende systeemopbouw;
- materiaal, toestand, vlakheid, zuiging, vervorming en draagvermogen van de ondergrond;
- aanwezig of te verwachten vocht, droogcondities, damptransport en de meetmethode voor vrijgave;
- oppervlaktesterkte, druk- en buigbelasting, puntlasten en het beoogde gebruik van de ruimte;
- beschikbare opbouwhoogte, laagdiktes, gewicht, voegen, randen en aansluitdetails;
- type vloerverwarming of -koeling, leidingligging, temperatuurbelasting, regeling en ingebruikname;
- eisen van de eindvloer aan vlakheid, vocht, hechting, warmteweerstand en beweging;
- actuele fabrikantdocumentatie, verwerkingsvoorschriften en eventuele projectspecifieke schriftelijke bevestiging.
Van marktoptie naar een controleerbare VMG-opbouw
VMG wil niet alleen zoveel mogelijk oplossingen noemen, maar vooral laten zien waarom een oplossing wel of niet bij een project past. Daarom worden per systeem de laagvolgorde, de status van iedere overgang en de onderbouwing vastgelegd, naast ondergrond, gewicht, hoogte, belasting, vocht, verwarming, akoestiek, eindvloer, uitvoering en vrijgave.
Nieuwe systemen kunnen aan deze marktkaart worden toegevoegd zodra actuele technische documentatie en het toepassingsgebied zijn gecontroleerd. Zo blijft de kennisbank breed zonder dat een reclameclaim als algemeen bouwadvies wordt gepresenteerd.
